Art. 195 Kodeksu cywilnego określa własność niepodzielną samą w sobie, przysługującym kilku osobom. Bywa, że współwłasność uniemożliwia pełne korzystanie z jednej rzeczy, więcej niż jednej osobie równocześnie. Taki układ powoduje często spięcia i spory pomiędzy współwłaścicielami, co ostatecznie prowadzi do zniesienia współwłasności.

Są dwa rodzaje współwłasności: łączna (dotyczy głównie majątku objętego ustawową współwłasnością małżonków lub spółki cywilnej) i ułamkowa (każdy z właścicieli posiada określony kwotowo ułamek udziału w własności).
W pierwszym przypadku zarządzanie własnością zależne jest od wszystkich właścicieli własności. W drugim przypadku każdy z właścicieli może samodzielnie zarządzać swoim ułamkiem, łącznie z prawem ustanowienia na nim hipoteki lub wykonania egzekucji.

Zniesienie współwłasności to przeniesienie udziałów we wspólnym prawie. Może tego żądać każdy ze współwłaścicieli współwłasności ułamkowej. Zniesienie następuje przez podział fizyczny, chyba, że jest sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.

Jeśli współwłaściciele są zgodni co do podziału może to nastąpić na drodze umowy i oświadczeń woli, w formie aktu notarialnego pod rygorem nieważności.

W przypadku niezgodności właścicieli co do podziału pozostaje wystąpienie na drogę sądową. Nawet jeśli własności ułamkowe są nieproporcjonalne można wnioskować o podział równy z wyrównaniem różnicy dopłatą pieniężną.

Aby wszcząć postępowanie w celu zniesienia współwłasności, należy złożyć wniosek o zniesienie współwłasności, który powinien mieć następującą formę:

Katowice, dnia 5 października 2009

Wnioskodawca:
Jan Kowalski
ul. Mickiewicza 1/5
50-349 Katowice

Uczestnik:
Dane współwłaściciela

Do Sądu Rejonowego …............................
Wydział Cywilny
dane adresowe

Wartość przedmiotu (współwłasności): …............. zł
(słownie: …..............................................................zł)

Wniosek o zniesienie współwłasności

Wnoszę:
1) o zniesienie współwłasności nieruchomości zlokalizowanej w …......................................... przy ul./pl. …............................................................, która stanowi (rodzaj nieruchomości), nr Księgi wieczystej ….................................................., której współwłaścicielami w częściach równych/nierównych są: …..................................... w (ułamek współwłasności) i ….........................................w (ułamek współwłasności), w ten sposób, aby tę nieruchomość podzielić w naturze na …............................ części, które odpowiadają wartością częściom udziałów współwłaścicieli i jedną z nich przyznać na własność ….........................................., a drugą …................................................................................. z ewentualnym wyrównaniem różnicy wartości przez dopłatę pieniężną.
2) o zobowiązanie ....................................................................... do wydania ................................................................... przyznanej mu na własność części nieruchomości.

Uzasadnienie
Należy podać powód podziału (np. chęć budowy domu na części wnioskowanej o podział nieruchomości) i potwierdzenie takiej możliwości. W uzasadnieniu należy podać dowód współwłasności, czyli odpis z księgi wieczystej.

Dowód: (po oględzinach biegłego w sprawie)
Biegły dokonuje oględzin współwłasności i stwierdza możliwość podziału lub nie.

......................................................
(podpis biegłego)

____________________________
Załączniki:
1) odpis z księgi wieczystej
2) odpis wniosku i załącznika